„Malena je čovekova snaga da Svet novi stvara – Al velikan zamisli ga, Nađe i otvara“ glasi beleška Jovana Jovanovića Zmaja povodom godišnjice otkrića Amerike i Kristofora Kolumba koju je Stojan Novaković objavio u Brankovom kolu uz svoj zapis namenjen Kolumbovom albumu: „Ti si verovao u Boga, ali si verovao isto tako tvrdo i u nauku, uzdajući se u svoju naučnu misao. Nov jedan svet bio je nagrada tvrde i neustrašive vere tvoje u nauku. Zato te i znaju i slave danas svi svetovi. Stari se diče tobom što si im neznana druga našao; novi te slave što si ih s nepoznatom braćom udružio.“
Ovaj zapis nastao je dve decenije nakon odazivanja ličnosti iz najužeg kruga srpskih književnika i naučnika povodom 400-godišnjice otkrića Amerike.
Potpisi Jovana Ristića, Stojana Novakovića, Nićifora Dučića, Stojana Boškovića, Alimpija Vasiljevića, Vladimira Jovanovića, Jovana Boškovića, Miloša Zečevića, Andre Nikolića, Milorada Popovića Šapčanina, Pante Srećkovića, Ljubomira Klerića, Sime Lozanića, Matije Bana, Jovana Miškovića, Mihaila Valtrovića, Jovana Đorđevića, Milana Đ. Milićevića, Dimitrija Nešića, Save Sretenovića, Jovana Dragaševića, Jovana M. Žujovića, Stevana D. Popovića, Dimitrija Đurića, dr Jovana Turomana, Svetislava Vulovića, Ljubomira Kovačevića, dr Jovana Jovanovića, Gligorija Geršića i Svetomira Nikolajevića stoje u sledećem tekstu: „U vreme kada je veliki Kristofor Kolumbo otkrio Novi svet, narodi Balkanskog poluostrva bili su u tami ropstva. Danas, predstavnici književnosti i nauke u Srbiji, puni vere i nade u budućnost ideja očinstva i pravde među civilizovanim narodima, pozdravljaju sa radošću 400-godišnjicu slavnog sina Italije.
Beograd 12/24. aprila 1892.“
Početkom 19. veka nalazimo na uspostavljanje prvih kulturoloških dodira između naših naroda, tada načinjene od strane pojedinaca, a kasnije i diplomatskih predstavnika. Prvi Srbin iseljenik u Ameriku, prema do sada dostupnim izvorima, bio je Đorđe Šagić 1815. godine, a već 1848. godine, decenijama pre uspostavljanja zvaničnih diplomatskih odnosa, srpski list Podunavka objavio je nezvaničan podatak da u državama i gradovima Amerike živi oko dve hiljade Srba, dok je prema drugom popisu ljudstva u Srbiji sprovedenog od strane kneza Mihajla 1841. u tadašnjoj Kneževini Srbiji zvanično bilo 828.895 stanovnika.
Devetnaesti vek, često zaboravljen u današnjim razgovorima o srpsko-američkim odnosima, ukazuje na period rađanja prijateljskih odnosa dva prirodno bliska naroda.
Pričama ljudi u prestonici i šire koji su prenosili svoja iskustva i oduševljenje Amerikom, razvojem diplomatskih odnosa u drugoj polovini 19. veka, izgradnjama i širenjem svesti od strane naših sunarodnika koji su budućnost videli u Americi, poput Mihajla Pupina, Nikole Tesle i drugih, o srpskom narodu u vremenu kada su se Sjedinjene Američke Države bliže upoznavale sa političkim odnosima tadašnje Evrope, iskreno kovano prijateljstvo prerasta u savezništvo tokom sukoba koji su zadesili Balkan i svet u drugoj deceniji 20. veka.
Otkriće Kristofora Kolumba prevazilazi bilo kakva geografska dostignuća. Otkriće Novog sveta podarilo je moderne svetske i međunarodne tokove razvoja i unapređenja ljudske civilizacije u vekovima kasnije. Takvo dostignuće ostavlja neizbrisiv trag u arhivu postojanja ljudskih ostvarenja.
Devetnaesti vek i početak 20. veka period je kada je kroz savezništvo i prijateljstvo Novi svet gledao na Srbiju na najuzvišeniji i kolumbovski način. Srpske novine 16.8.1918. prenose list Vašington Post-a u kojem piše sledeće:
„Trebalo je da dođe do balkanskog rata 1912, pa da Evropa dobije jedan slabi pojam o pravom karakteru balkanskih naroda. Te godine svet je otkrio Srbiju otprilike kao što je Kristofor Kolumbo otkrio Ameriku. Osam meseci docnije, kada je Bugarska mučki napala svoje srpske i grčke saveznike, Evropa je počela da nadzire istinu o bugarskom narodu, o kome se govorilo da je napredan i prosvećen. Otada javno mnjenje je steklo jačeg poznanstva odnosno Bugara, i ako suviše sporo. No od četiri godine na ovamo svet sve više uviđa veličinu i plemenitost uloge koju je Srbija igrala u sadašnjem ratu, tako da više nema ni jedne vlade i ni jednog naroda koji prema ovom napaćenom narodu ne oseća simpatije i divljenje. To divljenje najlepše je izrazio g. Balfur u svome govoru na prvoj sednici Odbora za ratne ciljeve Srbije. On je, osim toga, rekao: „Bog će dati da balkanski narodi, koji su lili svoju krv sa nama, postignu polodove svoga truda.“
Novi svet u Srbiji prepoznao je postulate na kojima postoje Sjedinjene Američke Države. Najistaknutija imena srpske nauke i književnosti u Sjedinjenim Državama videla su put razvoja i osetila duh empatije i bliskosti.
U novom svetu, dugujemo našim prethodnicima iz Srbije i Sjedinjenih Američkih Država, da na unapređenje naših odnosa gledamo prijateljskim i iskrenim očima, jer će nas u suprotnom drugačiji pogledi ponovo udaljiti od ispunjenja vizije velikana naše istorije, koji su u svojoj mudrosti i srcu, u obostranom interesu naših naroda, gledali vekovima unapred.
